Samodivas, σαγηνευτικά μυθικά πλάσματα των δασών

 Art source   here

Art source here

Αιθέριες και μαγικές, περιπλανιούνται στα πυκνά δάση της Ανατολικής Ευρώπης. Συχνά συγχέονται με τις νύμφες της ελληνικής μυθολογίας, είτε με τις νεράιδες της λαϊκής παράδοσης. Οι Samodivas, όμως, της σλάβικης μυθολογίας κατέχουν μια ξεχωριστή μαγεία, διαφορετική από τη σαγηνευτική φύση των νυμφών.


Ουράνια πλάσματα, μαγικά, εξωπραγματικά, οι Samodivas ή οι Samovilas (Самодиви), όπως ονομάζονται και διαφορετικά, έχουν συνδεθεί κατεξοχήν με το πνεύμα του δάσους και της φύσης. Ετυμολογικά η ονομασία τους προέρχεται από το πρώτο συνθετικό (Само, samo) που σημαίνει «μόνος». Ενώ το δεύτερο συνθετικό (диви, divas) προέρχεται από το λατινικό deus/dive που σημαίνει «θεός» (εναλλακτικά η σλάβικη λέξη σημαίνει «άγριος»).

Και μόνο θεϊκές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν οι Samodivas, καθώς πρόκειται για ιδιαίτερα πλάσματα (κι επίσης κόρες της παλαιο-βαλκανικής θεάς Bendis, πιθανώς μια εκδοχή της Άρτεμης). Εμφανισιακά χαρακτηρίζονται από μακριά, λυτά, ξανθά μαλλιά και παρουσιάζονται ενδεδυμένες με μακριά φορέματα με πράσινες ζώνες.

Ορισμένες φορές, μάλιστα, έχουν και φτερά, με τα οποία πετούν σαν πουλιά. Οι Samodivas, ως πλάσματα του δάσους, κατέχουν τη δύναμη να ορίζουν τα στοιχεία της γης του νερού, του ανέμου αλλά και της φωτιάς.


Οι Samodivas κατοικούν σε σκοτεινά δάση, αλλά και σε ανεμοδαρμένα βουνά ή ακόμα και σε βαθιές σπηλιές. Εμφανίζονται μόνο τους ανοιξιάτικους και καλοκαιρινούς μήνες και περιπλανιούνται στα δάση μόνο τις νυχτερινές ώρες, όπου και προσεγγίζουν το υδάτινο στοιχείο. Λούζονται στις λίμνες και στα ποτάμια και πλένουν τα ρούχα τους, τα οποία και στεγνώνουν στο φεγγαρόφωτο. Έπειτα χορεύουν στα λιβάδια σε έξαλλους ρυθμούς και υπό τους ήχους των αυλών απαχθέντων βοσκών, τους οποίους και μαγεύουν.

Οι Samodivas αρέσκονται να παρατηρούν και να θαυμάζουν τις χριστιανικές γιορτές και πιο συγκεκριμένα το Πάσχα -μερικές φορές τιμωρούν όσους δεν το εορτάζουν, τυφλώνοντας ή σκοτώνοντας τους.


Όπως και οι νεράιδες της ελληνικής παράδοσης, έτσι και οι Samodivas έχουν τη δύναμη να σαγηνεύουν τον ανθρώπινο νου και να γοητεύουν μέχρι τρέλας και παράνοιας τα θύματα τους. Για αυτό και όποιος τύχει να εισχωρήσει στους μαγεμένους τόπους των Samodivas εξαφανίζεται μυστηριωδώς ή αρρωσταίνει, ώσπου οδηγείται στον θάνατο. Επίσης, αν κάποιος καταφέρει και κλέψει τα ρούχα μιας από τις Samodivas, εκείνη υποχρεούται να μεταμορφωθεί σε κανονική γυναίκα και να απαρνηθεί τις αδερφές της, προκειμένου να τον ακολουθήσει και να τον παντρευτεί. Πάντοτε, όμως, αναπολεί τη μαγική της φύση και πάντοτε προσπαθεί να επιστρέψει στις αδερφές της.

  Art by Julia Kostsova  

Art by Julia Kostsova 


Αρκετά συχνά, οι Samodivas παρασύρονται από ανθρώπινα πάθη και ερωτεύονται κεραυνοβόλα κοινούς θνητούς, τους οποίους και χειραγωγούν.

Δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως κακοπροαίρετα όντα, καθώς δεν είναι πάντοτε άγριες και εκδικητικές, περισσότερο όμως είναι διαβόητες για τη δύναμη της σαγήνης τους, που επιδρά αμετάκλητα στο μυαλό και στην καρδιά. Ανταποδίδουν δίκαια το καλό και υπερασπίζονται ανευ όρων εκείνους που τις αντιμετωπίζουν με καλοσύνη. Θεωρούνται, άλλωστε, και τροφοί μεγάλων ηρώων της σλάβικης παράδοσης.

 Συνήθως οι Samodivas συνοδεύονται είτε από αυτοκρατορικούς αετούς, είτε από ανεμοστρόβιλους, ενώ μερικές, που θυμίζουν τις Αμαζόνες, ιππεύουν άγρια ελάφια με γκέμια από δέρματα φιδιών.

Γνωστές τοποθεσίες θέασης Samodivas αποτελούν οι οροσειρές της Βαλκανικής χερσονήσου, όπως τα βουνά Vitosha, Belasitsa, Pirin, Rila, Rodop. Τέλος, το μυθικό χωριό Zmajkovo, αποτελεί και τη χειμερινή τους κατοικία.


Η Villa Samodiva/Samovila είναι η επικεφαλής τους. Μάλιστα, λέγεται ότι ο  Σέρβος πρίγκιπας Marco Kraljevic, είχε ανατραφεί από μια Villa, η οποία διαμέσου του γάλακτος της του είχε μεταδώσει τις μαγικές της δυνάμεις.

 Οι διηγήσεις για την ύπαρξη των Samodivas χρονολογούνται  ήδη από τον 13ο αιώνα και βασίζονται σε θρακικούς μύθους που ανάγονται στους θρύλους της αρχαίας Ελλάδας, καθώς λέγεται ότι συνόδευαν με τις χορευτικές τους ικανότητες τις νότες του μυθικού Ορφέα.

Το ποίημα του Βούλγαρου ποιητή Hristo Botev, είναι και εκείνο που αποτελεί την ακριβέστερη περιγραφή των αιθέριων Samodivas. Αφηγείται την επική ιστορία του  Hadji Dimitar, ο οποίος, θανάσιμα λαβωμένος από τα τούρκικα σπαθιά, βρίσκει παρηγοριά και προστασία μέσα στο μαγικό βασίλειο των Samodivas.


Σε μια πιο πρόσφατη αναφορά, τα μυθικά αυτά πλάσματα έχουν εμφανιστεί και στο πολυδιαβασμένο και πολυαγαπημένο Harry Potter and the Goblet of Fire (2000), όπου και εμφανίζονται στο Παγκόσμιο Κύπελλο Κουίντιτς ως το εναρκτήριο νούμερο της Βουλγάρικης ομάδας. Εκεί αιχμαλωτίζουν το ανδρικό κοινό με την ομορφιά και τη γοητεία τους. Εκεί ονομάζονται ως Veelas και κατέχουν τις ίδιες δυνάμεις με τις Samodivas. Ως καταγόμενη από Veela/Samodiva εμφανίζεται και η Fleur Delacour, η πρωταθλήτρια του Τριάθλου Μαγείας της σχολής μαγείας Beauxbatons, μάλιστα το ραβδί της Fleur διαθέτει ως πυρήνα μια τρίχα από μαλλιά της προγιαγιάς της Fleur, προσδίδοντας της την ιδιαίτερη, προγονική δύναμη των Samodivas.

 

Πηγές:

https://en.wikipedia.org/wiki/Samodiva_(mythology)

http://www.omda.bg/page.php?IDMenu=311&IDLang=2